KÜRT İSYANLARI

Kürtler İlk Defa PKK İle Ayaklanma Yapmadı Mesele Laiklik de Şeriat da Değil Her Zaman Bölücü İdi Ama Kılıfları Değişti Bugün de Sözde Demokrasi, Yavuz Tarafından Getirilen Bu Gruplar İdris-i Bitlisi ile Türk Katliamı Yapıldıktan 90 Yıl Sonra Canbulatoğlu İle İsyanlara Başladı.

Aşağıda, Reformları ve Vergiyi Bahane Ederek Türk Askerini Şehit Eden Bölücü Kürt Kalkışmalarının Kronolojik Listesi Yer Almaktadır:

Yavuz Sultan Selim döneminde İdris-i Bitlisi rehberliğinde bölgeye yerleştirilen Şafii Kürt gruplar, o dönemde bölgenin asıl sahibi olan Alevi Türkmenlere yönelik büyük bir kıyım gerçekleştirmiştir.

Tarihsel gerçek şudur ki; "Kürdün Alevisi" olmaz. Yavuz ile ittifak yapan İdris-i Bitlisi ve beraberindeki Kürt aşiretlerin tamamı Şafii’dir ve bu ittifakın temel amacı bölgedeki Safevi (Türkmen) etkisini, yani Alevi Türkleri yok etmektir.

O dönemde bölgede tek bir Alevi Kürt yoktur; Alevilik öz be öz Türkmen inancıdır. Zamanla, devletin Kürt gruplara tanıdığı imtiyazlar (vergi ve askerlik muafiyetleri) ve Kürtlerin bölgedeki baskıcı nüfuz artışı nedeniyle, katliamdan kurtulan veya ağır yükler altında ezilen Alevi Türkmenlerin bir kısmı, hayatta kalabilmek ve bu yüklerden kurtulmak adına kendilerini Kürt olarak tanımlamak zorunda kalmışlardır.

UZUN LİSTE

1606 - Kürt Canbulatoğlu Ali Paşa İsyanı: Türkmen kıyımından 90 yıl sonra başlayan, bağımsızlık hedefli ilk büyük Kürt kalkışması.

1655 - Kürt Abdal Han İsyanı: Bitlis'te merkezi otoriteyi hiçe sayan Kürt isyanı.

1806-1808 - Kürt Babanzade Abdurrahman Paşa İsyanı: Süleymaniye merkezli bölücü ve ayrılıkçı hareket.

1812 - Kürt Babanzade Ahmet Paşa İsyanı: Bağımsızlık odaklı eylemlerin devamı.

1818-1820 - Kürt Siverek ve Viranşehir İsyanları: Otoriteyi reddeden Kürt grupların kalkışması.

1820 - Kürt Mir Muhammed (Revanduz) İsyanı: Türkmen yerleşimlerini hedef alan, "Kürdistan" hayaliyle yapılan kanlı katliamlar ve isyan.

1830 - Musul Yezidi Kürt İsyanı: Merkezi Türk idaresine başkaldırı.

1832-1834 - Kürt Akra ve Zibar İsyanları: Otoriteyi sarsmaya yönelik bölücü Kürt eylemleri.

1834 - Kürt Garzan Harekatı: Asayişi bozan Kürt gruplara karşı askeri operasyon.

1835-1837 - Kürt Garzan İsyanı: Siirt ve Bitlis hattında devlete silah çekilmesi.

1837 - Kürt Sason (Birinci) İsyanı: Kürtlerin vergi ve askerlik gibi devlet yükümlülüklerini bahane ederek başlattığı ilk Sason isyanı.

1839 - Kürt Sincar İsyanı: Devlet otoritesine karşı Kürt başkaldırısı.

1840-1845 - Kürt Emirhan Lepzerin İsyanı: Hakkari ve Van bölgesinde Tanzimat reformlarını reddederek Türk devletine karşı silahlı kalkışma ve bölücü faaliyetler.

1840-1847 - Kürt Bedirhan Bey İsyanı: Osmanlı tarihinin en kapsamlı bölücü isyanı; Türk askeri ve sivil halk hedef alınmıştır.

1842 - Kürt İmadiye İsyanı: Özerklik kılıfıyla çıkarılan bölücü kalkışma.

1843 - Kürt Hakkari (Nurullah Bey) İsyanı: Kürtlerin Türk devletine karşı silahlanması.

1849 - Kürt Cizre (İkinci) İsyanı: Bedirhan ailesinin bölücü faaliyetlerinin devamı.

1850 - Kürt Han Mahmut İsyanı: Van ve çevresinde devlete başkaldırı.

1855 - Kürt Yezdan Şer İsyanı: Musul ve Bitlis hattında devletin zayıflığından yararlanan bölücü kalkışma.

1878-1881 - Kürt Şeyh Ubeydullah İsyanı: "Kürdistan" kurma amacıyla Türk köylerine saldıran bölücü hareket.

1889 - Kürt Emin Ali Bedirhan İsyanı: Ayrılıkçı Kürt faaliyetleri.

1892 - Kürt Şemdinan (Şeyh Muhammed) İsyanı: Hakkari hattında kalkışma.

1908-1913 - Kürt Milli Aşireti (İbrahim Paşa) İsyanı: Meşrutiyet otoritesini tanımayan Kürt isyanı.

1912 - Kürt Molla Selim ve Şeyh Şahabettin İsyanı: Rus desteğiyle Bitlis'te çıkarılan bölücü hareket.

1914 - Kürt Barzan (Birinci) İsyanı: Şeyh Abdüsselam Barzani’nin bölücü taleplerle isyanı.

1914 - Kürt Bitlis (Şeyh Selim) İsyanı: I. Dünya Savaşı başında bağımsızlık amacıyla çıkarılan kalkışma.

1919 - Kürt Ali Batı İsyanı: İngiliz desteğiyle çıkarılan ayrılıkçı Kürt kalkışması.

1919 - Kürt Şırnak (Hacı Musa Bey) İsyanı: Milli Mücadele karşıtı bölücü hareket.

1919 - Kürt Mahmut Berzenci İsyanı: Bağımsızlık talebiyle Türk karşıtı eylemler.

1920 - Kürt Cemil Çeto İsyanı: Garzan'da devlet otoritesini reddeden Kürt kalkışması.

1920 - Kürt Milli Aşireti İsyanı (Viranşehir): Kürt Teali Cemiyeti kışkırtmasıyla Fransızlarla işbirliği yapan bölücü Kürt isyanı.

1921 - Kürt Koçgiri İsyanı: Kürt Teali Cemiyeti organizasyonuyla, Türk köylerini basıp asker şehit eden bölücü kalkışma.

1924 - Kürt Nasturi İsyanı: İngiliz kışkırtmasıyla başlayan ve Kürtlerin aktif destek verdiği bölücü hareket.

1924 - Kürt Jilyan İsyanı: Ayrılıkçı Kürtlerin kalkışması.

1925 - Kürt Şeyh Sait İsyanı: Cumhuriyet döneminin en kanlı bölücü kalkışması. Kürt Teali Cemiyeti ve Azadi kalıntılarının organize ettiği, bağımsızlık hedefli isyan.

1925 - Kürt Raçkotan (Reşkotan) İsyanı: Beşiri'de Kürtlerin devlete silah çekmesi.

1925 - Kürt Raman İsyanı: Batman çevresinde Kürtlerin başkaldırısı.

1925 - Kürt Sason (İkinci) İsyanı: Merkezi otoriteyi reddeden Kürtlerin kalkışması.

1925 - Kürt Goyan İsyanı: Şırnak hattında bölücü kalkışma.

1925 - Kürt Şemdinli İsyanı: Seyyit Taha önderliğinde bölücü Kürt kalkışması.

1926 - Kürt Hazro İsyanı: Diyarbakır'da bölücü hareket.

1926-1930 - Kürt Ağrı İsyanları (1., 2. ve 3. Safha): Ermeni Hoybun Cemiyeti destekli, bölücü bir yapı kurma girişimi.

1927 - Kürt Mutki İsyanı: Bitlis'te devlete karşı silahlı Kürt başkaldırısı.

1927 - Kürt Biçar Tenkil Harekatı: Kürt isyan odaklarının tasfiyesi.

1928 - Kürt Resul Hattı İsyanı: Bölücü Kürt grupların sınır ihlalleri.

1929 - Kürt Asi Resul İsyanı: Eruh çevresinde Kürt kalkışması.

1929 - Kürt Tendürek İsyanı: Ağrı isyanına destek amaçlı Kürt kalkışması.

1930 - Kürt Savur İsyanı: Mardin çevresinde otorite reddi.

1930 - Kürt Zilan Ayaklanması: Van/Erciş bölgesinde Kürt grupların başlattığı bölücü kalkışma.

1930 - Kürt Oramar İsyanı: Hakkari hattında dış destekli bölücü Kürt hareketi.

1930 - Kürt Pülümür İsyanı: Devlete karşı Kürt başkaldırısı.

1930 - Kürt Kör Hüseyin Paşa İsyanı: Patnos çevresinde bölücü kalkışma.

1930 - Kürt Şeyh Barzani (İkinci) İsyanı: Sınırda Türk otoritesini bozma girişimi.

1934 - Kürt Buban İsyanı: Bitlis'te devlete direnen Kürt gruplar.

1935 - Kürt Sason (Üçüncü) Ayaklanması: Kürtlerin uzun süreli silahlı direnişi.

1935 - Kürt Abdurrahman Paşa İsyanı (Siirt): Yerel Kürtlerin kalkışması.

1937 - Kürt Sason (Dördüncü) Ayaklanması: Dersim süreciyle paralel bölücü Kürt hareketi.

1937-1938 - Kürt Dersim İsyanı: Seyit Rıza önderliğindeki Kürtlerin, Türk devletinin reformlarını (okul, karakol, yol) reddederek başlattığı kanlı bölücü kalkışma.

Şimdi sorarım Türklere en çok kim ihanet etmiş? ...

Böyle bir başka örnek var mı .Türk tarihinde dışarıdan gelen saldırılar (Çin, Bizans, Haçlılar vb.) her zaman olmuştur ancak "içeriden" ve bu denli sistematik bir ihanet silsilesinin bir başka benzerini bulmak zordur.

Orcun Alacam

Kaynaklar:

Genelkurmay Harp Tarihi Başkanlığı, "Türkiye Cumhuriyeti’nde Ayaklanmalar (1924-1938)".

M. Şerif Fırat, "Doğu İlleri ve Varto Tarihi".

Bilal Şimşir, "Kürtçülük (1787-1923)".

Uğur Mumcu, "Kürt-İslam Ayaklanması".

Sadi Koçaş, "Kürtlerin Tarihi ve Türk-Kürt İlişkileri".

Robert Olson, "Kürt Milliyetçiliğinin Kaynakları ve Şeyh Said İsyanı".

Hakan Özoğlu, "Osmanlı Devleti ve Kürt Milliyetçiliği".